Autisme en IT: a match?

De IT-wereld is op zoek naar mensen die nauwkeurig zijn, gestructureerd werken en oog hebben voor details. Mensen met autisme vinden het soms moeilijk om de juiste job te vinden. Divergent matcht de twee partijen.

Een spectrum

‘Het woord autisme roept bij veel mensen het beeld op van de stille, wat houterige introvert’, zegt Jana Machtelinckx, arbeidsconsulent bij Divergent. ‘Maar niet elke persoon met autisme beantwoordt aan dat beeld. Sommigen zijn net supervlot. Autisme is namelijk een begrip dat veel ladingen dekt. Vandaar dat we ook wel over autismespectrumstoornis spreken – al is de term “stoornis” niet helemaal op zijn plaats; autisme is veeleer een andere manier van prikkels verwerken.’

‘Ondanks de grote verschillen zijn er ook eigenschappen die geregeld terugkeren. Mensen met autisme nemen de dingen vaak letterlijk op en hebben meer moeite met sociale interactie. Dat geldt vooral als ze jong zijn; op latere leeftijd hebben ze zich de omgangsregels dikwijls wel eigen gemaakt. Ze houden ook van structuur, kunnen goed focussen en hebben oog voor detail. Waar wij het bos zien, zien zij de bomen, en zelfs de blaadjes.’

‘Voor heel wat functies in de IT-sector komt die gestructureerde en nauwkeurige manier van werken goed van pas. Programmeren bijvoorbeeld, iets wat volgens duidelijke regels verloopt. Of codes testen. Als een code een fout bevat, kunnen mensen met autisme die er er makkelijker uit halen door hun gefocuste blik. Sommige IT-bedrijven, zoals Passwerk of Autimatic, nemen zelfs uitsluitend mensen met autisme aan.’

Van de IT-wereld tot de culturele sector

‘Natuurlijk is niet elke job in de IT geschikt voor mensen met autisme’, vult Noortje De Cleene aan, net als Jana arbeidsconsulenten bij Divergent. ‘Meer en meer heb je ook in de IT-wereld sociale vaardigheden nodig. Neem nu IT-support en consultancy. Dat zijn functies die veel flexibiliteit en communicatieskills vragen. Voor mensen met autisme kan dit soort jobs net iets te uitdagend zijn.’

‘Anderzijds voelt niet iedereen met autisme zich op zijn plaats in de IT-sector. We hebben evengoed cliënten die het liefst aan de slag gaan als boekhouder, in de financiële wereld of in de administratie. Of zelfs in de cultuursector. Al is dat niet altijd evident omdat het dan vaak om een minder gestructureerde omgeving gaat. Maar met wat begeleiding en aanpassingen is niets per definitie uitgesloten.’

Inlevingsstage

Wat kan Divergent nu concreet betekenen voor mensen met autisme? Jana Machtelinckx: ‘Mensen met autisme hebben soms moeite om op eigen houtje een job te zoeken, waardoor onze ondersteuning van pas komt. Het hele sollicitatiegesprek – van een brief schrijven, tot het gesprek tot de start – kan overweldigend zijn voor hen. Wij kunnen dat proces structureren, een aanspreekpunt vormen, het contact met de werkgever leggen …’

‘Daarnaast bekijken we samen onze cliënten welke jobs geschikt zijn voor hen en welke niet. Vaak vinden ze het moeilijk om zich een beeld te vormen van een functie, om zich voor te stellen hoe een job er in de praktijk uitziet. Soms ook blijven ze vasthangen aan één criterium of aan één droomjob. Wij kijken samen met hen naar alternatieven. Cliënten die alleen willen werken als developer bijvoorbeeld, maar hiervoor bepaalde vaardigheden missen, kunnen misschien wel werken als tester van codes. Via een inlevingsstage kunnen ze dan zelf ervaren of de job hun ligt. Zo’n stage kan ook nuttig zijn om te ervaren wat ze nodig hebben om goed te functioneren in een job.’

Omgeving prikkelarmer maken

Is de sollicitatie goed verlopen en hebben ze de job van hun dromen te pakken, dan moeten mensen met autisme nog enkele hindernissen overwinnen: hoe zorgen ze ervoor dat ze goed functioneren op de werkvloer? Hoe gaan ze om met hun collega’s? Noortje: ‘We gaan na wat onze cliënten nodig hebben om optimaal te presteren, en we bekijken met de werkgever hoe we de werkomgeving toegankelijker kunnen maken.’

‘Een werkomgeving is vaak rijk aan prikkels: veel collega’s die samenzitten in één ruimte, met daar bovenop het gerinkel van telefoons, het gezoem van computers … Een mogelijke oplossing is checken of de werknemer zich af en toe kan terugtrekken in een stille ruimte. Kan hij of zij werken aan een bureau in een rustiger hoekje? Of een koptelefoon opzetten die het omgevingsgeluid uitschakelt?’

Opleiding over autisme

‘Ook de interacties met collega’s verlopen niet altijd even vlot’, gaat Noortje voort. ‘Binnen een afgelijnde setting, een vergadering bijvoorbeeld, lukt communiceren meestal wel, maar informele gesprekjes tijdens de middagpauze liggen soms moeilijker. Het is daarom een goed idee om de collega’s op de werkvloer te informeren over wat autisme precies inhoudt. Onze collega Ingmar De Maertelaere heeft een opleiding ontwikkeld die heel nuttig kan zijn om de collega’s in te lichten en zo de verstandhouding op het werk te bevorderen.’

‘Mensen met autisme kunnen het tot slot ook lastig hebben met verandering. Het lukt hun wel om last minute om te schakelen, maar dat vraagt veel energie. Om dat op te vangen, vragen we onze cliënten wat ze nodig hebben als er iets onvoorziens gebeurt. Soms is het al voldoende dat er wat tijd wordt vrijgemaakt voor toelichting.’

Win-win

Een werknemer met autisme aannemen, kan een kleine inspanning vragen van de werkgever. Maar die krijgt er wel een heel gemotiveerde werknemer voor in de plaats. Jana: ‘Personen met autisme zijn vaak heel loyaal en plichtsbewust . Ze volgen alle regels en afspraken stipt op. Bovendien zijn het dikwijls personen die heel eerlijk en direct zijn. Ze deinzen er niet voor terug om “de olifant in de kamer” te benoemen en leggen zo de weg open om een probleem aan te pakken. En door hun oog voor detail kunnen ze gemakkelijk fouten opsporen.’

‘Wat je ook niet mag vergeten: de aanpassingen die een werkgever uitvoert voor mensen met autisme zijn vaak voor elke werknemer nuttig’, weet Noortje. ‘Een prikkelrijke omgeving belast iedereen, ook al zijn neurotypische mensen zich daar minder van bewust. En bij een heldere structuur hebben alle werknemers baat. Een persoon met autisme te werk stellen, is dus een winsituatie voor iedereen.’

Lees hier meer over autismevriendelijke selectieprocedures.