‘Antoon sneed onderwerpen aan waar hij nooit eerder over sprak’

Hoe begeleid je in tijden van lockdown een 61-jarige ambachtsman met een afkeer voor computers? Wandelcoaching bleek de ideale oplossing.

‘Antoon, een 61-jarige instructeur steenkappen, moest nog twee jaar werken voor hij met pensioen kon’, vertelt Vibeke, loopbaancoach bij Divergent. ‘Intussen zat hij al in een landingsbaan. Die laat oudere werknemers toe om minder te werken in aanloop naar hun pensioen. Als gevolg van een reorganisatie kreeg hij echter in april 2020 onverwacht zijn ontslag. Zo kwam hij bij ons terecht voor een begeleidingstraject outplacement.’

‘Op dat moment waren onze kantoren gesloten door de lockdown, en we waren verplicht ons werk anders te organiseren. Begeleiding vanop afstand, via videogesprekken, werd onze nieuwe manier van werken.’ Antoon heeft echter een hekel aan computers en smartphones. ‘De tijd heeft ons, ambachtsmensen, ingehaald’, vindt hij. ‘Omdat Antoon geen gsm heeft, konden we hem alleen bereiken op zijn vaste lijn – als hij thuis was – of per post’, legt Vibeke uit. ‘Begeleiding vanop afstand lag dus moeilijk. We beslisten de opstart van zijn begeleiding nog even uit te stellen, tot we elkaar fysiek konden ontmoeten.’

Buitenmens

in juni 2020 werden de coronamaatregelen gelukkig wat soepeler. Vibeke: ‘Onze eerste gesprekken vonden plaats in de zomer. We stonden stil bij Antoons ontslag en de verlieservaring die daarmee gepaard ging. Samen probeerden we ook een balans op te maken van zijn professionele loopbaan. We hadden het vooral over zijn kwaliteiten en competenties, en praatten voorzichtig over zijn (professionele) toekomst.’

Eind oktober 2020 gooide een tweede lockdown opnieuw roet in het eten. ‘Als we niet meer op kantoor kunnen afspreken, dan maar in de buitenlucht, hé?’, zei Antoon lachend. Dat vond Vibeke niet eens zo’n slecht idee, want achter een scherm zitten: zo ver kreeg ze hem toch niet. ‘We hebben dan maar een wandelcoaching ingepland’, zegt Vibeke. ‘Ideaal voor Antoon, aangezien hij een buitenmens is. Zelf stond ik er ook zeker voor open. Wandelcoaching is een nieuwe vorm van begeleiding die ik al een tijdje wou uitproberen.’

Naast de paadjes

Op een maandag in november trekken Vibeke en Antoon dus naar het Parkbos, goed uitgerust met wandelschoenen en een kleine plooibare paraplu. Voor Antoon is deze groene zone geen onbekend terrein. ‘Ik kom geregeld naar hier om Gent te ontvluchten en toch nog eens een boom te zien. Deze plek geeft me wel een beetje een dubbel gevoel. Het park symboliseert voor mij de veranderde wereld, met zijn vastgelegde paadjes. O wee als je ernaast loopt! Maar ik hou net van mensen die naast de paadjes willen wandelen.’

‘Dat is trouwens ook de reden waarom ik mijn job zo graag deed’, legt Antoon uit wanneer Vibeke dieper op het onderwerp ingaat. ‘Ik werkte als instructeur steenkappen in een centrum dat mensen opvangt die naast de paadjes zijn gaan wandelen en jammer genoeg verdwaald raakten. Met mijn ambacht kon ik ze weer op goede weg brengen.’

Achtergebleven aardappelen

Antoon en Vibeke komen aan bij een aardappelveld. Met welk beeld zou hij zichzelf vergelijken, wil Vibeke weten. ‘Met de achtergebleven aardappelen natuurlijk. Het veld is gerooid, maar er blijft nog zoveel achter. Ik kom dat hier rapen, dat definieert mijn karakter. Ik kan het niet verdragen als iets verloren gaat. De achtergebleven aardappelen hebben hun best gedaan om te groeien, alleen stonden ze aan de kant van het veld en hebben ze minder kansen gekregen. Daardoor zijn ze minder gegroeid dan de aardappelen in het midden van het veld.’

‘Nochtans hebben deze aardappelen evenveel recht om te schitteren als frietjes in een lekker gerecht. Economisch gezien is het de moeite niet om ze nog uit het veld te halen. Zelf ben ik ook de moeite niet meer om in te investeren.’

Nederige bomen

Na een tijdje slaan Antoon en Vibeke de onverharde weg van het Parkbos in. Antoon kijkt Vibeke nadenkend aan als ze hem vraagt welke boom hij zou willen of kunnen zijn. Dan antwoordt hij vastberaden: ‘De knotwilg natuurlijk! Zeker niet de mooiste boom van het bos, en wanneer hij ouder wordt, scheurt zijn stam vaak open.’

‘Knotwilgen worden ook niet groot omdat ze door de mens worden geknot. Maar ze zijn nuttig, staan langs grachten om de meersen droog te trekken. Hun takken dienen niet om pronkerige meubels van te maken, maar wel om ieder jaar gekapt te worden. Zo houden ze iedereen warm. Het zijn nederige bomen die warmte en beschutting geven aan mens en dier, zonder op te vallen.’

Eeuwig leven

Na twee uur is het einde van de wandeling in zicht. Antoon heeft twee notelaars geplant in het park. Om onopgemerkt toch zijn bestaan te consolideren, want die bomen zullen er nog staan als hij al lang weg is. Dat is ook de reden waarom hij steenkapper werd. Antoon: ‘Mijn gekapte stenen die nu overal in België in monumenten zitten, zullen ook nog lang na mij blijven bestaan. Anoniem, alleen met een kappersteken, in de ijdele hoop voor altijd te blijven bestaan.’

Of Vibeke het experiment als geslaagd beschouwt? ‘Absoluut. De wandeling gaf ons allebei energie en op een spontane en ontspannende manier bespraken we onderwerpen waarover Antoon nooit eerder had gesproken. Ik leerde hem op die twee uur beter kennen dan in de vele uren gesprekken op kantoor die eraan vooraf gingen.’